Նորություններ

Արտագաղթը գաղափարական է. մարդիկ չեն ուզում ապրել նոր ՍՍՀՄ-ում

ԳԱԼԱ-ի հարցազրույցը Ֆլորենցիայում ապրող հայ քանդակագործ Վիգեն Ավետիսի հետ:

Պարոն Ավետիս, Դուք որքա՞ն ժամանակ էիք Մայր հայրենիքում, ի՞նչ ընդհանուր տպավորություն ստացաք:

-Արդեն 25 տարի իմ ամենասպասելի օրը հայրենիք վերադառնալու օրն է եւ ամենատխուր պահը, երբ հարազատներս ինձ ուղեկցում են օդանավակայան դեպի օտարության: Երկու շաբաթ մնացի Հայաստանում, Ավագ կիրակի Աշտարակի Մարինե եկեղեցում էի, Սուրբ Զատիկը դիմավորեցի Էջմիածնում: Միգուցե հենց այս պատարագների համար էի եկել եւ ընթացքում էլ տարբեր հանդիպումներ ունեցա, ինձ հետ բերել էի բանաստեղծ Դավիթ Հովհաննեսի մարմարյա քանդակը որպես հիշատակ նրա շիրիմին: Առաջին տպավորություններս զարմանալիորեն անդորրային էր, օդում անորոշ հանգստություն կար:

Ձեզ հավանաբար Հայաստան էր բերել կարոտը, բայց ՀՀ շատ քաղաքացիներ այսօր հարկադրված են լքել Հայաստանը: Ինչո՞ւ: Ձեր կարծիքով պատճառը սոցիալակա՞նն է:

-Ինձ միշտ երջանիկ պատահականությունն է բերում Հայաստան, երբ իմ ներկայությունն իմ հայրենի հողի վրա պարտադիր է այդ պահին եւ իմ հոգու դատարկությունը պահանջում է Արարատ սարի կատարյալ տեսքի եւ զորության պահանջը: Պատարագներին այս անգամ նախորդ տարվա համեմատ քիչ մարդ կար, հավանաբար գաղթել էին օտար երկրներ: Հայերը պարտադրված մեկնում են աշխատանքի՝ վերադառնալու պայմանով, բայց օտար իրականությունը շատ թակարդներ ունի:

Փորձանքներով եւ հաջողություններով խելքահան է անում, փարատում ետդարձի երազանքը, բթացնում է ըմբոստի ինքնությունը, անինքնասերին ձուլում տեղացի միջակությանը, որտեղ մի աննշան առավելություն է ստանում իր մանկամիտ չարաճճիության պատճառով ու իրեն կայացած համարում: Իսկ ավելի լուրջ՝ արտագաղթը գաղափարական է, ինչպես ՍՍՀՄ-ից էին մարդիկ մեկնում, որովհետեւ չէին ուզում սովետական հասարակությունում ապրել եւ նախընտրում էին կապիտալիստականը: Այնպես էլ հիմա է. մարդիկ չեն ուզում ապրել այս նոր ՍՍՀՄ-ի ԵՏՄ-ական, ԿԳԲ-ական օլիգարխահանցագործ համակարգում եւ այս ամենից հնարավորինս հեռու են ուզում մեկնել. հատկապես միջին խավը: Արժանապատվության ոտնահարման մթնոլորտն անհամատեղելի է հայի իրականության հետ: Հայը կյանքը վտանգի տակ դնելով՝ միշտ նետվում է օգնության՝ ծեծկռտուքը բաժանելու եւ խաղաղություն հաստատելու համար:

Հետեւաբար արտագաղթի պատճառը սոցիալականը չէ, այլ համակարգային, այսօրվա պետականացված հանցագործների խմբավորման համակարգում հայը չի ուզում ապրի եւ նվիրի իր ներկայությունը, որը ոչ այլ ինչ է, քան հաճոյանալ անգրագետ պաշտոնյային կամ պաշտոնյայի հանցագործ գործարարին:

Ընտրությունների ընթացքին հետեւում էիք, դուք դիտորդ էիք, ի՞նչ գնահատական կտաք, ինչպիսի՞ն էին ընտրությունները ՀՀում:

— Իհարկե հետեւում էի, բայց դիտորդ չէի եւ չէի կիսում սփյուռքահայ ճանաչված արտիստների դիտորդական նախաձեռնությունը: Հայաստանում երբեք ընտրություններ չեն եղել: Հենց Հայաստանում արդեն ընտրություններ լինեն, այլեւս ոչ ոք չի հեռանա Հայաստանից: Հայաստանում բնակիչները մի ընտրություն կարող են անել՝ բոյկոտել ընտրությունները, չմասնակցել այդ ազգային ամոթալի կատակերգությանը: Եթե օլիգարխի դրամն են ուզում, ապա ընտրության օրը թող ամեն ընտրող մտնի մի թեկնածուի տուն եւ այնտեղից վերցնի իրենից խլածը: Սա ալիգորիա, բայց ավելի իրական է, քան ընտրություններ կոչվող վատ բեմադրությունը:

Պարոն Ավետիս, այս անգամ ՀՀ քաղաքացիները դժգոհ են դարձյալ, բայց ոչ ոք դուրս չեկավ փողոց: Դա, ըստ Ձեզ, դրակա՞ն, թե՞ բացասական երեւույթ է:

-Դա ոչ դրական, ոչ բացասական երեւույթ է, դա բացակայության նշան է. բացակա են քաղաքական կուսակցությունները, բացակա է ժողովուրդը:

Նախ դժգոհ լինելուց առաջ հարկավոր է հասկանալ, թե ինչից ես դժգոհ, եւ հետո փողոց դուրս գալու պատճառը որն է: Քաղաքացիների համար փող բաժանելու օր էր ընդամենը, եւ փողոց դուրս եկան, որ այդ 10 հազարով թոռնիկի համար կոնֆետ գնեն կամ կոմունալ ծախսեր վճարեն: Պատկերը ողբերգական է: Եվ հետո չկա այն ուժը, որն իրոք ընդդիմություն է, հակադրվում է տիրող իշխանություններին եւ նրանց սկզբունքներին, ազնվորեն մերկացնում է բացթողումներն ու առաջարկում իրավիճակից դուրս գալու ուղիները:

Պարոն Ավետիս, արդեն քանիցս համոզվել ենք, որ ընտրությունները փոփոխությունների համար միջոց չեն, ելք չեն, բայց քաղաքական ուժերը գնում են ընտրությունների: Օրինակ, այսօր Երեւանի ընտրություններն են, եւ խորհրդարանական խայտառակ ընտրություններից հետո երկու քաղաքական ուժ դարձյալ պայքարում է ՀՀԿի հետ՝ ի սկզբանե համոզված լինելով, որ ՀՀԿն դարձյալ «սարքելու է» իր հաղթանակը:

— Քաղաքական ուժերից եւ ոչ մեկը չի գնացել ընտրությունների: Սա պայմանավորվածությունների, առեւտրի եզրահանգում էր, այն էլ միակողմանի: Ինչ վերաբերում է Երեւանի ավագանու ընտրություններին, ապա պիտի ասեմ, որ երկու երիտասարդ կուսակցություններն էլ հայտնվեցին ասպարեզում եւ այսպիսով ռեւերանս արեցին ՀՀԿ-ին: Հակառակ դեպքում, Տարոնը պիտի մրցեր Մարգարյանի դեմ եւ կհաղթեր Տարոն Մարգարյանը: Եթե հանցագործները բանտերում չեն, ապա ինչպե՞ս կարող ես նույն հանցագործներին ընտրությունների ժամանակ հաղթել: Առավել եւս, երբ հանցագործներն են բանտարկողները:

Պարոն Ավետիս, ընտրություններով ՀՀում հարց չի լուծվի, ո՞րն է ելքը, այն դեպքում, երբ զինված պայքարն էլ չի կարող խնդիր լուծել, որովհետեւ իշխանությունները հեշտությամբ գլխատում եւ ջլատում են ապստամբների պայքարը:

— Մեր երկիրը գտնվում է մի համակարգում, որը կոչվում է չորրորդ կարգ. մեզ թալանում են եւ դրսից, եւ ներսից, եւ դա կտեւի այնքան ժամանակ, որքան մենք կհանդուրժենք լինել չորրորդ կարգի մարդիկ: Օրինակ, Ռուսաստանն ու Թուրքիան երրորդ կարգին են պատկանում: Ուզում ես ընտրություն կատարես քո երկրում, պիտի ձգտես գոնե երկրորդ կարգի: Վրաստանն ու Ուկրաինան պայքարում են, որ վաստակեն այդ իրավունքը:

Ի՞նչ զարգացում է սպասվում ՀՀին, Ձեր կարծիքով:

-Միակ զարգացումը կարող է լինել, երբ հայ ազգը ծրագիր կազմի եւ միասին մի գործ անի:

Բոլոր պետությունների գաղտնի ծառայությունների եւ բանկային համակարգերում ծառայող հայերը պիտի չենթարկվեն իրենց տերերին ու մի անգամ ռիսկի դիմելով իրենց բարօրությամբ պետություն ստեղծեն: Դա կլինի հայկական ֆենոմեն, այդպես կպարսպապատվի մեր սիրելի հայրենիքն ու կսկսի ապրել ու արարել:

Հարցազրույցը՝ Ք. Մկրտչյանի

Back to top button