Տրանսպորտային միջոցների մաքսազերծման գներն այլևս հրապարակային են. մոլորության արշավը շարունակվում է

image

Այս տարվա հունվարի 8-ից ավտոմեքենա ներկրել ցանկացողները կարող են մինչև մաքսազերծման գործընթացի սկիզբը իմանալ՝ ներկրվող ապրանքի դիմաց ինչքան են պահանջելու մաքսային մարմինները:

Petekamutner.am-ում վերջապես հրապարակվել է ՀՀ սահմանով տեղափոխվող ավտոտրանսպորտային միջոցների հայտարարագրման ընթացքում կիրառվող մաքսային արժեքի վերաբերյալ տեղեկատվությունը:

«Մաքսատան պատի» զավեշտը

Մաքսազերծման գներին մինչ վերոհիշյալ օրը, հիշեցնենք, որևէ տեղ ծանոթանալու հնարավորություն չկար: Հարկավոր էր կամ հասնել ՀՀ ՖՆ ավտոտրանսպորտային միջոցների մաքսային ձևակերպումների մասնագիտացված մաքսատուն և այնտեղ փակցված ցուցանակից (ընդ որում՝ ոչ լիարժեք) ծանոթանալ, թե որքան է պետք վճարել, կամ բուն գործընթացի ժամանակ՝ ապավինելով մաքսայինի աշխատողների «բարի կամքին»:

Մի կողմ թողնենք այն խտրական վերաբերմունքը Հայաստանի հեռավոր բնակավայրերում ապրողների հանդեպ, ովքեր մեքենայի մաքսազերծման արժեք ճշտելու համար ստիպված են եղել հասնել մաքսատուն: Խնդիրը շատ ավելի խորքային է: Այս հարցը անկախ Հայաստանի պատմության ընթացքում կամայական մոտեցմամբ է կարգավորվել:

Մեքենայի մաքսազերծման գների մասին տեղեկատվությունը թաքցնելը պարզ է, որ տասնյակ տարիներ իր մեջ կոռուպցիոն ռիսկեր է պարունակել: Ահազանգեր եղել են մշտապես՝ մեքենայի մաքսազերծման համար անսպասելի, չհիմնավորված բարձր գին պահանջելուց մինչև նույն մեքենան տարբեր քաղաքացիներից տարբեր գներով մաքսազերծելու վերաբերյալ:

Հարցումներ ուղարկվել են ՀՀ ֆինանսների նախարարություն՝ պահանջով տրամադրել տեղեկատվություն գնացուցակի վերաբերյալ: Հիշյալ կառույցը, սակայն, մշտապես հրաժարվել է՝ նշելով, թե դրանք արդեն իսկ հրապարակված են՝ մատնացույց անելով մաքսատան պատին փակցված թերի տեղեկատվությունը:

Այս գործով կա նաև ՀՀ վարչական դատարանի որոշում: Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակն էր դիմել վարչական դատարան, որպեսզի այդ ճանապարհով պարտադրվեր ՀՀ ֆինանսների նախարարությանը՝ հրապարակել գնացուցակը: Սակայն անգամ վարչական դատարանը 2016 թվականի փետրվարի 22-ին հրապարակեց վճիռ, որով մերժել էր կառույցի հայցը՝ ըստ էության համարելով, որ «մաքսատան պատը» հրապարակման միջոց է՝ հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ տեղեկատվության ազատության ապահովման ոլորտում տեղեկատվություն տնօրինողը պարտավոր է օրենքով սահմանված կարգով ապահովել տեղեկությունների մատչելիությունը և հրապարակայնությունը, որը տարիների համառությամբ ծածուկ էր պահում համապատասխան գերատեսչությունը՝ հղում անելով «պատերին»:

auto

Ովքե՞ր էին դատական և արտադատարանական «դաբրո» տվողները

Զավեշտն այն է, որ այսօր մեքենաների մաքսային արժեքի վերաբերյալ տեղեկատվության հրապարակումը ներկայացվում է որպես աննախադեպ, թափանցիկ, հզոր մի նորամուծություն:

«Նման աշխատաոճով մաքսային արժեքի որոշման գործընթացը դառնում է առավել թափանցիկ, հրապարակային, վստահելի և կանխատեսելի»,- ասել է ՊԵԿ սակագնային կարգավորման և հսկողության բաժնի գլխավոր մաքսային տեսուչ Տիգրան Մինասյանը:

Իսկ ի՞նչ է արվել: Ընդամենը օրենքի շրջանակներում աշխատելու փորձեր, որը հանրությանը հրամցվում է որպես մեծագույն ձեռքբերում: Իհարկե հրաշալի է, որ այլևս կարիք չկա 21-րդ դարում մեքենայի մաքսազերծման գինը ճշտելու համար հասնել չարաբաստիկ պատի մոտ, սակայն չէ՞ որ խորքային խնդիրները մնացել են չլուծված: Որովհետև սա դեռ չի նշանակում, որ կոռուպցիոն դրսևորումներն արմատախիլ են արվելու, ՊԵԿ-ն իսկապես սկսելու է թափանցիկ և անկաշառ աշխատել, այլ ընդամենը գնացուցակ է հրապարակել, որը պարտավոր էր անել դեռ տարիներ առաջ և որը չի արել՝ շահադիտական նպատակներից ելնելով՝ ունենալով դատական և, այսպես ասած, արտադատարանական «դաբրո»:

Հիմա, վստահաբար, կոռուպցիայի դեմ պայքարի շրջանակներում ստացված և մսխված միլիոնների դիմաց հաշվետվություն ներկայացնելիս, անշուշտ, եվրոպացի չինովնիկներին սա ևս կներկայացվի ճիշտ այնպիսի շեշտադրմամբ, որ դարի բարեփոխումն է իրականացվել, որ «կառույցն արդեն թափանցիկ է, վստահելի ու կանխատեսելի»: Իսկ թե ինչու թափանցիկ չէին, ովքեր էին խոչընդոտում, ինչու համակարգի գլուխները կամայական գործելաոճի, տասնյակ տարիներ մարդկանց մոլորեցնելու, օրենքից դուրս, բացառապես իրենց հարմար խաղի կանոններով աշխատելու համար պատասխանատվություն չեն կրում, այս հարցին ոչ ոք չի անդրադառնա:

Մոլորության արշավը շարունակվում է

Հայաստանում պետական քաղաքականության բաղկացուցիչ մաս է դարձել մանիպուլյացիան: Սա բազմաթիվ օրինակներից մեկն է:

Իշխանական համակարգը սպառել է իրեն: Գրեթե սպառվել է նաև իրենց համար «թույլատրելի բարեփոխումների» ցանկը, որին կարող են գնալ: Որովհետև էական նշանակության որևէ բարեփոխում կարող է ճակատագրական լինել իշխող համակարգի համար: Ասենք՝ իրական պայքար կոռուպցիայի դեմ: Բայց քանի որ նման հարցերում չեն կարող շատ առաջ գնալ, իսկ «թույլատրելի բարեփոխումների» պաշարը գրեթե սպառել են, սկսում են գործի դնել մանիպուլյացիոն մեթոդը:

Օրինակ՝ կտրուկ թանկացումներ, հետո իբրև մտահոգ խորհրդակցություններ ու հանդիպումներ և, ասենք, գնաճի հետևանքները մեղմելու հանձնարարականներ: Գործի կդնեն նաև «ընդդիմությանը», կլինեն հրապարակային ելույթներ և այսպես շարունակ:

Որպեսզի հանրությանը մոլորեցնող թմբիրը պահպանվի, իհարկե, ՀՀԿ առաջնորդի խիստ տոնայնությամբ հանձնարարականին և բողոքի ակցիաներին կհաջորդեն որոշակի քայլեր, ասենք, շատ չնչին տեղաշարժ կապահովվի գների շուկայում: Սակայն վերահսկողության տակ գտնվող լրատվականներով կթմբկահարվի հերթական նախադեպը չունեցող քայլի մասին:

Ենթադրելի է՝ 2018-ի ապրիլյան զարգացումներին ընդառաջ և, իհարկե, ԵՄ-ի խոստացած գումարների ամբողջ պաշարը յուրացնելու պատրաստակամությամբ մանիպուլյացիոն քայլերի պակաս առաջիկայում հաստատ չի լինելու:

Արմենուհի Վարդանյան

Դիտվել է՝