Հիշու՞մ եք, թե ինչ եղավ հասարակությանը մոլորեցնելու եղանակով կառավարել փորձող ճարպիկների հետ

50639498_232647047623561_7997054982882852864_n

Խորհրդարանական ամբիոնից արձագանքելով «սուպերվարչապետական» լիազորությունները կրճատելու հարցադրմանը՝ ԱԺ նախագահի պաշտոնը զբաղեցնող Արարատ Միրզոյանը հայտարարեց. «Անշուշտ, ելնում ենք այն հանգամանքից, որ շատ բան անձերով է պայմանավորված: Այն անձերը, որ ի չարս էին տրամադրված, հիմա ի բարին են»:

Ավելի վաղ Արարատ Միրզոյանը հստակ հայտարարել էր, որ, օրինակ, ԱԱԾ-ն պետք է մնա վարչապետի ենթակայության տակ, իսկ ոստիկանության հարցը դեռ կքննարկեն:

Սա, իմիջիայլոց, այն պարագայում, երբ 2018 թվականի մարտին, երբ ՀՀԿ-ն էր նման նախագիծ բերել, ներկայիս իշխող քաղաքական ուժը սուր քննադատությամբ նշում էր, որ ուժային կառույցները չպետք է ենթարկվեն վարչապետին:

Այսօր արդեն, այն հարցադրմանը, թե ինչով է պայմանավորված դիրքորոշման կտրուկ փոփոխությունը, բերվում է մի պատճառաբանություն, որն առաջին հայացքից շատ պարզունակ է՝ «չար թագավորին» ճանապարհել ենք, հիմա «բարիներն» են եկել իշխանության: Իրականում, սակայն, իշխող քաղաքական ուժը թյուրիմացաբար կամ դիտավորյալ շարունակում է քաղաքական օրակարգում շրջանառության մեջ պահել այն թյուր կարծիքը, թե հայ հասարակության պայքարը եղել է անձերի դեմ, փոխվել են անձերը՝ վերացել են խնդիրները:

Խնդիրը «Սերժին մերժելու» մեջ չէ

2018-ի գարնանը Նիկոլ Փաշինյանը շարժման հենքում դրեց անձի դեմ պայքարը՝ ընտրելով «Քա՛յլ արա, մերժի՛ր Սերժին» կարգախոսը: Հարյուր հազարավոր քաղաքացիներ լծվեցին Սարգսյանի ռեժիմին «մերժելու գործին»: Երբ վրա հասավ Սերժ Սարգսյանի հրաժարականը, ՀՀԿ-ն էլ փորձեց նույն խաղի կանոններով խաղալ՝ եթե պայքարը անձերի դեմ է, ուրեմն վարչապետի պաշտոնը կզբաղեցնի Կարեն Կարապետյանը: Փաշինյանը շատ արագ կողմնորոշվեց. փոխվեց մարտավարությունը և տրանսֆորմացնելով առաջադրված պահանջները՝ հարթակը հայտարարեց, որ նպատակը համակարգային փոփոխություններն են, այլ ոչ թե անձերի «ռակիրովկան»: Պետք է հստակ ընդգծել, որ սա փողոցում կանգնած հազարավոր քաղաքացիների թելադրանք էր. երբ Սերժ Սարգսյանը հեռացավ, մարդիկ չլքեցին հրապարակը, այլ տեղի ունեցավ մոբիլիզացիոն գործընթացը: Անգամ եթե ինչ-ինչ ինտրիգներ և կուլիսային պայմանավորվածություններ էին հնարավոր այս ընթացքում, փողոցը զգոն էր, իսկ ասելիքը հստակ՝ խնդիրը «Սերժին մերժելու» մեջ չէ:

Նույն հրապարակը, որի վրա հենվում է Նիկոլ Փաշինյանը, մի քանի անգամ ճշգրտորեն ուրվագծել է՝ ինչի համար է Փաշինյանին գործուղել պետական ապարատ:

Հիշեցնենք, վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնելուց հետո Փաշինյանը և նրա թիմակիցները հայտարարում էին, թե չեն կարող համակարգային փոփոխություններ անել, քանի որ առանցքային ոլորտներում նախկիններն են դեռևս գլխավոր դերակատարները:

Սեպտեմբերին Երևանի ավագանու ընտրությամբ 81 տոկոս վստահության քվե տրվեց «Իմ քայլին», դեկտեմբերի 9-ին՝ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին «Իմ քայլի» հայտնի և անհայտ դեմքերն ընդհանուր առմամբ ստացան ավելի քան 72 տոկոս քվե, որպեսզի այլևս որևէ խանգարող հանգամանք չլինի, բացառվեն բոլոր հնարավոր պատրվակները:

«Բարի» ավտորիտարիզմ

Այսօր իշխանական լծակներն իրենց ձեռքը վերցրած «Իմ քայլը» դաշինքի ներկայացուցիչների հայտարարությունները, թե «այն անձերը ի չարս էին տրամադրված, հիմա ի բարին», մանիպուլյատիվ տարրեր են պարունակում: Հեղափոխությամբ իշխանության եկածներն ունեն կոնկրետ հանձնարարական՝ փոխել քաղաքական արատավոր համակարգի տրամաբանությունն ու բովանդակությունը, ռադիկալ քայլեր ձեռնարկել, իշխանության ներսում ստեղծել հակակշիռ բևեռներ: Նմանատիպ հայտարարություններից կարելի է հետևություն անել, որ իշխող քաղաքական ուժը փորձում է մանևրել՝ այդ հանձնարարականները կատարելու առումով՝ հրամցնելով տեսակետը, թե հասարակությունն իրենց ընկալում է «բարի թագավորի» իմիջի մեջ, և ոչինչ, որ նրա ձեռքում լծակները շատ լինեն:

«Երիտիշխանություններին» թվում է, թե հասարակությունը պիտի շնորհակալ լինի հենց միայն նրա համար, որ Սարգսյանի փոխարեն կառավարական առանձնատանը Փաշինյանն է, իսկ նախկին օդիոզ ֆիգուրների փոխարեն՝ իքս կենսագրությամբ երիտասարդներ: Ավելին, կարծում են, այդպիսով սպառել են իրենց առաքելությունը, կարելի է թուլանալ և վայելել քայլելու դիմաց «որպես նվեր ընծայված» պաշտոնը:

Հրապարակի պահանջները, ասելիքը ընտրողաբար, ըստ նպատակահարմարության կիրառելու կամ քաղաքացու հանձնարարականի բովանդակությունը կեղծելու քայլը վտանգավոր տարրեր է իր մեջ պարունակում: Այս պարագայում գործող իշխանությունը նաև պիտի խոստովանի՝ եթե հասարակությունը թյուրիմացաբար միայն անձերի փոփոխություն է կատարել, ուրեմն տեղի է ունեցել ոչ թե հեղափոխություն, այլ իշխանափոխություն, հետևաբար՝ որևէ ոլորտում չսպասել արմատական փոփոխությունների:

Սա վտանգներով է հղի նախ և առաջ նորեկների համար: Սպասելու, ներելու, համբերելու ռեսուրսը նախկինները խժռել են անդառնալիորեն: Հին մեթոդների կրկնությունը՝ նոր փաթեթավորմամբ ապագա ունենալ չեն կարող: Իսկ թե ինչ եղավ հասարակությանը մոլորեցնելու եղանակով կառավարել փորձող ճարպիկների հետ, թերևս հիշեցնելու կարիք չկա:

 Արմենուհի Վարդանյան

Դիտվել է՝